Cà rốt cam không phải là màu sắc nguyên thủy của loài củ này mà là kết quả của quá trình lai tạo đột biến gen tại châu Âu vào khoảng thế kỷ 14 - 17.
Ngày nay, nó đã trở thành loại cà rốt phổ biến nhất trên toàn thế giới.
1. Nguồn gốc lịch sử của cà rốt cam
- Tổ tiên nguyên thủy màu tím và vàng: Cây cà rốt hoang dã có nguồn gốc từ vùng Afghanistan và Ba Tư từ khoảng 5.000 năm trước. Lúc đó, cà rốt hoàn toàn không có màu cam mà chỉ có màu tím đậm hoặc màu trắng/vàng nhạt.
- Bước ngoặt đột biến: Vào khoảng thế kỷ 14, giống cà rốt màu vàng ở khu vực Địa Trung Hải bị đột biến gen cấu trúc sắc tố và chuyển dần sang màu cam nhạt.
- Cuộc cách mạng nông nghiệp Hà Lan (Thế kỷ 16 - 17): Những người nông dân Hà Lan (bậc thầy nông nghiệp thời bấy giờ) đã phát hiện ra những củ đột biến này. Họ chủ động lai tạo có chọn lọc giữa giống cà rốt dại, cà rốt vàng và đỏ để tạo ra giống cà rốt màu cam sáng.
-- Yếu tố chính trị và hương vị: Giống cà rốt cam mới của người Hà Lan không chỉ giòn hơn, ngọt đậm đà hơn và ít đắng hơn giống màu tím/vàng cũ, mà nó còn phát triển rất mạnh trong thời tiết ẩm ướt. Đặc biệt, màu cam này trùng với màu biểu tượng của Hoàng gia Orange (Hoàng gia Hà Lan) lúc bấy giờ. Do đó, nó được nhân giống hàng loạt, xuất khẩu đi khắp châu Âu và trở thành loại cà rốt tiêu chuẩn của thế giới.
2. Đặc điểm sinh học và hình thái
- Thân và rễ củ: Cà rốt là cây thân thảo. Phần chúng ta ăn được gọi là "củ", nhưng thực chất đó là rễ cái (rễ trụ) phình to ra để tích trữ chất dinh dưỡng.
-- Lá cây: Lá mọc thành chùm phía trên mặt đất. Phiến lá xẻ lông chim mảnh như sợi cỏ, có mùi thơm nồng đặc trưng.Kích thước: Tùy thuộc vào chủng loại (Nantes, Imperator, Chantenay...), củ có thể dài từ 10cm đến hơn 25cm, dáng thuôn nhọn hoặc hình trụ tròn tù ở đầu.
-- Độ bền khi chế biến: Cà rốt cam có đặc tính mô tế bào rất chắc chắn. Dù bạn có ninh, hầm hay nướng trong thời gian dài, củ chỉ mềm đi chứ không bị bở nhũn hay nát vụn như khoai tây.
3. Đặc điểm dinh dưỡng và màu sắc:
Màu cam đặc trưng của loại củ này được quyết định bởi các yếu tố khoa học sau:
-- Chứa siêu nhiều Beta-carotene: Màu cam xuất phát từ hàm lượng cực cao các hợp chất Carotenoid (chủ yếu là Alpha-carotene và Beta-carotene). Củ có màu cam càng đậm thì lượng chất này càng phong phú.
-- Chuyển hóa thành Vitamin A: Khi cơ thể chúng ta hấp thụ Beta-carotene, nó sẽ tự động chuyển hóa thành Vitamin A. Đây là vi chất thiết yếu giúp tăng cường thị lực, bảo vệ võng mạc và làm sáng mắt.
-- Giàu chất chống oxy hóa: Các chất Carotenoid trong cà rốt cam còn đóng vai trò chống oxy hóa mạnh, giúp hỗ trợ hệ miễn dịch, bảo vệ tim mạch và ngăn ngừa lão hóa tế bào.
-- Chứa 4 loại đường tự nhiên: Cà rốt cam ngọt hơn các loại cà rốt nguyên thủy vì nó chứa tới 4 loại đường lành mạnh là glucose, fructose, sucrose và xylose.
-- Ăn chín tốt hơn ăn sống: Khác với các loại rau củ khác (thường mất chất khi nấu), việc nấu chín cà rốt cam với một chút dầu mỡ sẽ phá vỡ vách tế bào cứng, giúp cơ thể hấp thụ Beta-carotene nhiều hơn gấp 30% - 40% so với khi ăn sống.
